Eerst weten wat voor wand het is
Klop met een knokkel. Een holle klank betekent gipsplaat of een voorzetwand; een doffe, harde klank betekent metselwerk of beton. Dat verschil bepaalt alles.
In metselwerk draagt een gewone plug met schroef moeiteloos tien tot twintig kilo. In gipsplaat draagt diezelfde plug vrijwel niets: daar heeft u hollewandpluggen of tuimelankers nodig, en zelfs dan blijft het draagvermogen beperkt — reken op vijf tot tien kilo per punt, en verdeel over twee punten.
In oude pleisterlagen op riet of tempex brokkelt het gat uit. Boor daar op laag toerental zonder klopstand en gebruik een langere plug die het achterliggende materiaal pakt.
Wat het werk weegt
Mensen onderschatten gewicht. Een doek van een meter met een houten spieraam weegt twee tot vier kilo; hetzelfde formaat achter glas met een stevige lijst zit al snel op acht tot twaalf. Museumglas scheelt daarin fors, en dat is naast de reflectie een tweede reden om het te overwegen.
Hang alles boven de vijf kilo aan twee punten. Dat is niet alleen veiliger maar houdt het werk ook recht.
En kijk waar u boort: recht boven een stopcontact of schakelaar lopen leidingen omhoog, en dat is precies de hoogte waarop mensen graag ophangen.
De rail
Een schilderijrail langs het plafond is de investering die zich het snelst terugverdient zodra u meer dan drie werken heeft of ze weleens verhangt. Alles hangt aan draden met haken, u boort één keer, en u schuift werk zijwaarts zonder één nieuw gat.
De rail draagt bovendien het gewicht op de constructie in plaats van op de wandafwerking, wat bij gipswanden het probleem grotendeels oplost.
Nadeel is het beeld: draden zijn zichtbaar, en in een strak interieur vindt niet iedereen dat mooi. Kies dan een rail in de kleur van het plafond en perlondraad in plaats van staal — dat valt aanzienlijk minder op.
Huurwoning of monument
In een huurwoning is boren zelden verboden, maar u moet gaten bij vertrek meestal netjes dichten. Dat pleit voor weinig, grotere gaten in plaats van veel kleine: een rail met twee bevestigingen laat minder sporen na dan twintig spijkers.
In een monument of bij historisch stucwerk geldt het omgekeerde: boor niet in ornamenten, lijstwerk of oude tegels, en gebruik waar het kan de bestaande roeden of haken die er vaak al hangen. Veel oude huizen hebben nog een schilderijlijst onder het plafond, en die is precies daarvoor gemaakt.
Twijfelt u over de staat van het stucwerk, hang dan licht werk en verdeel het gewicht. Een uitgebroken stuk pleister herstellen kost meer dan de rail die u had willen vermijden.
Klein spul dat het verschil maakt
Zet twee viltjes of siliconen dopjes onder de onderhoeken. Het werk hangt dan vrij van de muur, wat vlekken voorkomt en de lucht laat circuleren — belangrijk bij een buitenmuur waar condens ontstaat.
Gebruik geen spijker in een gipswand en geen plakstrips voor iets zwaarders dan een halve kilo, hoe overtuigend de verpakking ook is. De strip laat los als de lijm warm wordt, en dat gebeurt in de zomer aan een zonwand.
Controleer na een half jaar of alles nog waterpas hangt. Draden rekken en werken op een buitenmuur zakken vaak een fractie.