De regel
Musea hangen het midden van een werk op ongeveer 150 centimeter boven de vloer. Dat is de gemiddelde ooghoogte van een staande volwassene, en het is de reden dat kunst in woonhuizen bijna altijd te hoog hangt: mensen lijnen uit op de bovenkant van een deurpost of van een kast.
Het midden is niet het midden van de lijst maar van het optische zwaartepunt — bij een werk met een brede onderrand of een zware lijst ligt dat iets lager dan u zou meten.
Houd die 150 als vertrekpunt en wijk gericht af, niet uit gewoonte.
De uitzonderingen
Boven een meubel telt de afstand tot dat meubel zwaarder: twintig tot dertig centimeter tussen bovenkant meubel en onderkant lijst. Dat kan het midden boven of onder de 150 brengen, en dat is prima.
In een kamer waar u vooral zit — een leeskamer, een slaapkamer — mag alles vijf tot tien centimeter lager. Uw ooghoogte ligt daar simpelweg lager.
In een trapopgang lijnt u uit op de looplijn: meet vanaf de traptrede recht onder het midden van elk werk, zodat de reeks de trap volgt in plaats van horizontaal te blijven hangen.
Bij hoge plafonds is de verleiding om hoger te hangen. Doe dat niet; kies groter werk. Het oog blijft op 150.
Hoe u het precies krijgt
Reken vooruit in plaats van te schuiven. Meet de hoogte van het werk, deel door twee, tel er 150 bij op, en trek daar de afstand af tussen de bovenrand en het ophangpunt — dat is waar de spijker of haak komt.
Bij twee ophangpunten meet u de afstand ertussen op de achterkant en tekent u die af met een strook tape op de muur; dan hoeft u niet twee keer te richten.
En hang met de bovenkant van de lijst waterpas, niet met de draad. Een draad rekt en zakt; een werk aan twee haken blijft recht hangen.
Meerdere werken onder elkaar
Hangt u twee of drie werken boven elkaar, dan geldt de 150 voor het midden van de hele groep en niet voor elk werk apart. Tussen de lijsten houdt u dezelfde vijf tot acht centimeter aan als bij een groep naast elkaar.
In een smalle ruimte — een gang, tussen twee deuren — werkt een verticale reeks vaak beter dan een horizontale: hij volgt de vorm van de wand en trekt de ruimte omhoog.
Let er wel op dat het bovenste werk niet in de schaduw van een plafondlamp valt. Bij een verticale reeks is de belichting lastiger dan bij een enkel werk, en dat wordt bijna altijd pas achteraf ontdekt.
Wanneer het niet lukt
Soms botsen twee regels: het meubel wil twintig centimeter en de 150 wil dertig. Kies dan het meubel, want de relatie tussen die twee is wat u ziet.
Zit er een radiator onder, houd dan minstens vijftien centimeter vrij en hang er geen werk op papier boven; warme opstijgende lucht droogt papier uit en trekt vuil mee omhoog.
En bij een schuine wand hangt u niet op de schuinte maar op het rechte deel eronder — een werk dat achteroverleunt, vangt licht op de verkeerde manier.